W trakcie badań diagnostycznych przy pomocy ultrasonografii czy tomografii komputerowej, pozwalających na uwidocznienie narządów lub tkanek ustroju człowieka, badający lekarz często staje wobec faktu niepewności odnośnie ustalenia charakteru znalezionej na ekranie aparatu zmiany patologicznej. Znany jest powszechnie fakt, że obrazy różnych chorób bywają podobne, jak i to, że jedna choroba może występować pod wieloma postaciami. Bardziej pewne rozpoznanie choroby można postawić tylko poprzez obejrzenie pod mikroskopem fragmentu zmienionego narządu. Coraz większe zastosowanie w medycynie znajduje biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, w której nakłuwa się chory narząd cienką igłą o średnicach 0,5-0,7 mm i zasysa do niej materiał do badania cytologicznego. Z chorego miejsca pobiera się materiał, który może składać się z pojedynczych komórek lub z ich grupy. Połączenie biopsji cienkoigłowej z techniką obrazowania, taką jak wymieniona tu ultrasonografia lub tomografia komputerowa sprawiają, że może być ona wykonywana niezwykle precyzyjnie i bezpiecznie, znosząc prawie całkowicie możliwość wystąpienia powikłań.
BACC nie wymaga żadnego, przygotowania pacjenta i jest wykonywane w warunkach ambulatoryjnych. Przed punkcją należy usunąć z szyi wszelkie ozdoby: łańcuszki, wisiorki, korale oraz grzebienie z włosów tylnej okolicy głowy. Podczas tego zabiegu pacjent powinien leżeć nieruchomo w pozycji podobnej jak przy badaniu usg tarczycy. W trakcie nakłucia nie wolno się poruszać, połykać śliny, żuć gumy, i napinać mięśni oraz należy powstrzymać ewentualny kaszel. Nakłucia, rozmazu i konserwacji materiału do oceny mikroskopowej dokonuje zazwyczaj endokrynolog. Biopsji cienkoigłowej mogą być poddani pacjenci obciążeni innymi chorobami. Również obecność zaburzeń krzepnięcia nie jest przeciwwskazaniem, ponieważ igła stosowana w badaniu jest bardzo cienka. Badania nie da się wykonać tylko u pacjentów niewspółpracujących, pobudzonych. Według danych z piśmiennictwa BACC nie powoduje rozsiewu czy też nasilenia postępu nowotworu. Do badania należy zgłosić się z posiadaną dokumentacją medyczną (karty informacyjne, wyniki badań, spis przyjmowanych leków). Przed badaniem pacjent powinien podpisać zgodę na badanie. Możliwe powikłania biopsji cienkoigłowej to: odczyn w miejscu wkłucia lub podbiegnięcie krwawe, czyli krwiak i bolesność, które występują bardzo rzadko. Po wykonanej biopsji np. tarczycy pacjenci otrzymują zapis badania pod kontrolą USG z uwidocznieniem końca igły w nakłuwanej zmianie narządu.
Zainspirowany (zassany) w czasie biopsji cienkoigłowej materiał jest następnie rozmazywany na szkiełku i konserwowany. Uzyskanie w wyniku biopsji preparaty z mojej Poradni Endokrynologicznej przekazujemy do Zakładu Patomorfologii w Poznaniu. Tam preparaty te są barwione i poddawane ocenie cytopatologa, który może trafnie rozpoznać chorobę z drobnego, często nawet kilku komórkowego preparatu.
Biopsje cienkoigłowe tarczycy pozwalają na znalezienie często bezobjawowych (we wczesnym okresie) nowotworów tarczycy, które również z ogromnym sukcesem mogą być całkowicie wyleczone. Podobnie szanse radykalnych możliwości leczenia dają nakłucia innych narządów, pozwalające na szybkie postawienie prawidłowego rozpoznania. Dzięki tej metodzie z dużą skutecznością, bo sięgającą 70-80%, mogą być rozpoznane choroby o przebiegu zarówno łagodnym, jak i złośliwym, występujące w śliniankach, tarczycy, gruczołach przytarczycznych, piersiach i innych tkankach miękkich, a manifestujące się najczęściej zmianami ogniskowymi widocznymi w obrazie USG czy TK. Zgodność wyników biopsji z rozpoznaniem histologicznym w przypadku raków anaplastycznych, brodawkowatych, rdzeniastych przekracza 90%. Ostateczne rozpoznanie stawia się w oparciu o badanie kliniczne, obraz cytologiczny i pozostałe badania dodatkowe. W przypadkach kierowanych do zabiegu operacyjnego wynik biopsji razem z wynikiem USG wpływa na zakres wykonywanej strumektomii i sposób wykonanego zabiegu chirurgicznego. Pomyślny wynik biopsji cienkoigłowej często pozwala uniknąć niepotrzebnej operacji tarczycy. Około 4 tygodnie po badaniu biopsyjnym dysponujemy wynikami cytologicznymi i wówczas wydaję i tłumaczę pacjentom wyniki tych badań, dokonujemy wyboru sposobu dalszego postępowania. W prowadzonej przeze mnie Poradni endokrynologicznej biopsję cienkoigłową tarczycy wykonuję prawie 40 lat. Zachęcam pacjentów do korzystania z tej metody diagnostycznej, która jest stosowana z powodzeniem także w innych krajach europejskich.
Opracował Dr. Marian Zieliński.
